diyabette-beslenmeDiyabet, insülin eksikliği veya etkisizliğinden kaynaklı olarak ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Toplumda en sık görülen diyabet formu Tip 2 diyabettir ve bu insülinin etkisini yeterince gösterememesi sonucu ortaya çıkmaktadır. Daha nadir görülen Tip 1 diyabet formu ise daha çok çocuk yaşta ortaya çıkıp, ömür boyu insüline bağımlı olarak yaşamak durumunda kalan hastalardır.

Kan şekerinin dengesiz seyretmesi, sinir, böbrek ve göz hastalıkları, kalp-damar rahatsızlıkları gibi durumları tetikleyici etki gösterir. Bu nedenle dengeli beslenme ve yaşam tarzı ile kan şekerini dengede tutmak sağlıklı yaşam için önemli rol oynar.

Diyabet, yediğimiz besinlerin enerjiye çevrilmesini etkiler. Şöyle ki; alınan besinler, vücut tarafından ‘glukoz’a dönüştürülmekte ve bu dönüşen şeker, tüm fiziksel aktiviteleri yapmak için kullanılan enerji kaynağıdır. Diyabet, dönüşen bu şekerin enerji olarak kullanılmasını güçleştirir. Bu nedenle dolaşımaki kan şekeri seviyesi yükselir.

Şeker hastalarına genel öneriler ve ipuçları

  • Özel diyabetik ürünler ve size özel yemeklere ihtiyacınız yoktur. Aileniz için pişirilen, “sağlıklı” her besin sizin için de uygundur.
  • Her gün her besin grubundan yemelisiniz.
  • Kompleks karbonhidratları tercih edin ve lif alımını artırın.
  • Daha fazla nişastasız sebze (brokoli, ıspanak), meyve ve bakliyat tüketin.
  • Çilek düşük kalorili, liften ve sudan zengin iyi bir meyve seçeneğidir.
  • Tahılların en az işlenmiş olanlarını tercih edin.
  • Yulaf kan şekerinin hızla yükselmesini önleyip kan şekerini düzenler ve kilo vermeye yardımcı olur.
  • Patates ve işlenmiş tahıllardan kaçının (beyaz ekmek, beyaz makarna, vs.).
  • Tatlılardan kaçının.
  • Yağ, şeker ve tuzu mümkün olduğunca az kullanın.
  • Bir çay kaşığından (2300 mg sodyum) fazla tüketmeyin (hipertansiyon olmasa bile). Sodyum (tuz) böbreklerde glukoz geri emiliminde rol oynar.
  • Sağlıklı et tercih edin (balık, yağsız kırmızı et, tavuk eti).
  • Sağlıklı yağlar tercih edin; zeytin yağı, kabuklu yemişler (badem, ceviz, vs.). Hazır, paketlenmiş gıdada bulunan trans yağları tüketmeyin.
  • İlk gıda alımını takiben belli bir süre sonra beyindeki tokluk merkezi uyarılacağı için ne kadar yavaş yemek yenilirse o kadar az kalori alımı ile bu süreye ulaşılmış olur.
  • Tokluk hissedince yemeye devam etmeyin.
  • Belli gıdalara olan düşkünlük zamanla kaybolabilir ve tercihler değişebilir. Yeme alışkanlığınız iyi yönde değiştikçe zamanla eskiden çok sevdiğiniz gıdalar çok tatlı ve ağır gelmeye başlayacak ve gıda tercihiniz kendiliğinden sağlıklı yöne kayacaktır.
  • Diyabet şekerin sıfırlanması demek değildir. Çok ufak miktarda ve seyrek olarak tatlı tüketilebilir. Bu durumda aynı öğündeki karbonhidrat içeren gıdalar (ekmek, makarna, pilav vb) kısıtlanmalıdır. Yavaş ve tadına vararak yerseniz az miktarda yiyerek tatlı isteğinizi de gidermiş olursunuz. Tek başına değil öğünle beraber alınması tatlının yol açacağı ani ve aşırı kan şekeri yükselmesini önleyecek hem de tok olduğunuz için az bir miktar bile yeterli olacaktır.